Loading...

Γενικά

 

ΠΑΓΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΑΤΡΑΣ    ΕΝΩΣΗ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΩΝ ΠΑΤΡΑΣ

 

Εκδήλωση Τιμής και Μνήμης

65 χρόνια από την Καλαβρυτινή Τραγωδία

13 Δεκεμβρίου 1943—13 Δεκεμβρίου 2008

 

0ΜΙΛΙΑ ΝΙΚΟΥ ΤΖΑΝΑΚΟΥ

 

Ο Γ. Σεφέρης στο Πολιτικό ημερολόγιο, Δευτέρα 3 Γενάρη 1944, γράφει:

«…Φρικτές καταστροφές στην Ελλάδα. Καλάβρυτα, Αγία Λαύρα, Μέγα Σπήλαιο. Χωριά θερισμένα. Γερμανοί τουφεκίζουν άνδρες από 12 κι επάνω. Τις γυναίκες και τα παιδιά σ΄ ένα σχολείο όπου βάζουν φωτιά...».

 

«Στη μαρτυρική πολιτεία τεράστιες φωτιές κατάτρωγαν με τις πελώριες γλώσσες τους που ξεπρόβαλλαν από τα μαυρισμένα πορτοπαράθυρα μια δημιουργική ζωή αιώνων…Ένα δράμα ανείπωτο ξαναζεί στη μνήμη του πόνου, του πόνου που μπρος το μεγαλείο της θυσίας κλείνει ευλαβικά τα γόνατα μπρος τους τιμημένους νεκρούς των Καλαβρύτων…»

(Εφημερίδα ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 13-12-1945)

         

Η Κατοχή αποτελεί μια από τις πιο συγκλονιστικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Ο λαός μας, εξαντλημένος από την πολεμική εποποιία του 1940,υποχρεώθηκε να αντιμετωπίσει πολλαπλές περιπέτειες και κακουχίες. Την εισβολή των κατακτητών, το πρόβλημα της επιβίωσης, την οδυνηρή περιπέτεια της πείνας, εκτελέσεις, βασανιστήρια και καταστροφές.

Η ευρύτερη περιοχή των Καλαβρύτων, τόπος με μακραίωνη ιστορική διαδρομή και επαναστατικό παρελθόν, υπέστη την περίοδο της Κατοχής τεράστιες απώλειες σε έμψυχο δυναμικό, με μαζικές  εκτελέσεις αμάχων και ολοκληρωτικές καταστροφές.

Το καλοκαίρι του 1943, άρχισαν εκτελέσεις ,βομβαρδισμοί και καταστροφές χωριών

-Ιούλιος 29/7/1943 Βομβαρδισμός των χωριών Λάπατα, Τρεχλό, Μάνεσι. Μεταξύ των 16 θυμάτων και μικρά παιδιά. 

 

-Αύγουστος 31/8/1943 Πυρπόληση του χωριού Άνω Λουσοί. Εκτέλεση 4 κατοίκων. Απαγχονισμός στην πλατεία του Χελμού των Καλαβρύτων του νεαρού Ντίνου Παυλόπουλου

-Νοέμβριος 29/11/1943 Βομβαρδισμός του χωριού Βυσωκά . 13 νεκροί, τραυματίες και καταστροφή σπιτιών.

Οι εγκληματικές πράξεις των Γερμανικών στρατευμάτων κατοχής  κορυφώθηκαν το Δεκέμβριο του 1943, σε μια οργανωμένη εκκαθαριστική επιχείρηση της περιοχής των Καλαβρύτων, γνωστή ως «Επιχείρηση Καλάβρυτα» από 5 έως 15 Δεκεμβρίου. Μια από τις πιο σκληρές επιχειρήσεις της Βέρμαχτ. Η βάρβαρη καταστροφή των Καλαβρύτων οφείλεται στα αντίποινα που εφάρμοσαν οι Γερμανοί στις χώρες της Ευρώπης και πιο πολύ στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στα Καλάβρυτα. Η φθορά που προξενούσαν οι αντιστασιακές οργανώσεις στο ναζιστικό στρατό, η αναστολή ή ματαίωση των κατακτητικών τους σχεδίων και η ζημιά που προκαλούσαν στο κύρος της γερμανικής Βέρμαχτ, ανάγκασαν τους Γερμανούς να πάρουν γοργά και δραστικά μέτρα τιμωρίας και εκδίκησης. Ο Χίτλερ διέταξε αντιμέτρα με την ονομασία αντίποινα. Ο Αλεξάντερ Λερ, δίνει  στη Ν.Α Ευρώπη το σύνθημα των αντιμέτρων : «Κρεμάστε, σκοτώστε, κάψτε τα χωριά και στείλτε ομήρους στο Ράιχ…»

        8/12/1943 Κερπινή: με προσωπείο έντεχνης απάτης σκορπίζουν τον θάνατο σε 42 άοπλους χωρικούς στη θέση Λιθακιά

        8/12/1943 κυκλώνουν το χωριό Ρωγοί σκότωσαν τους άντρες μερικούς μέσα στην εκκλησία και τους υπόλοιπους τους έβγαζαν τρεις – τρεις από το τον ιερό ναό να τους εκτελέσουν. Σύνολο 61Τελειώνουν την αποστολή τους βάζοντας φωτιά στο χωριό και στην εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας.

        8/12/1943 Ζαχλωρού: Η εγκληματική ενέργεια συνεχίζεται. Εκαψαν το χωριό και συγκέντρωσαν όσους άνδρες βρήκαν .Τους θέρισαν και νεκρούς τους πέταξαν στο ποτάμι. 18 Ζαχλωρίτες ήταν νεκροί. 4 σώθηκαν στα παγωμένα νερά του Βουραϊκού.

        8/12/1943 Μ.Σπήλαιο Η θανατερή πορεία των Ναζί δεν σέβεται ούτε το προπύργιο της Ορθοδοξίας , με την γαλήνια τακτική στην αρχή κάνουν βόλτες με του μοναχούς και το απόγευμα μαζί με μερικούς προσκυνητές τους οδήγησαν στην Κισσωτή τους σκότωσαν και τους πέταξαν  από το βράχο.

        Ύστερα από το «ευλαβικό προσκύνημα» στο Μοναστήρι του Μ.Σπηλαίου προχωρούν για τα Καλάβρυτα Φθάνοντας στο Σούβαρδο καίνε το χωριό και σκοτώνουν τρεις πολίτες.

        Πιο πάνω στο Βραχνί σκοτώνουν έξι. Στο πέρασμα τους αποκαΐδια και κουφάρια. Έτσι «καθάρισαν» τον δρόμο τους από τους «επικίνδυνους» και «αντιδραστικούς» και προχωράνε προς τα Καλάβρυτα

        Ήταν Πέμπτη 9 Δεκεμβρίου του 1943, όταν πρωί πρωί τα γερμανικά στρατεύματα μπήκαν πάνοπλα στα Καλάβρυτα. Τους κατοίκους αν και δεν ήταν πρώτη φορά που έβλεπαν Γερμανούς ,ένας ανεξήγητος φόβος τους συγκλόνιζε. Αυτή τη φορά οι Ναζί ήταν πιο απειλητικοί στην έκφραση, πιο απρόσιτοι, πιο ψυχροί στις κινήσεις. Η παρουσία τους και μόνο έφερνε την αίσθηση του θανάτου.

        Οι Καλαβρυτινοί παρά τις διαβεβαιώσεις του Γερμανού διοικητή ότι δεν πρέπει να φοβούνται ,θέλησαν να φανούν συνεργάσιμοι στην απαίτηση του  να παραδώσουν ένα κατάλογο με τα ονόματα των οικογενειών που είχαν μέλη τους αντάρτες. Οι φόβοι τους δεν άργησαν να επιβεβαιωθούν. Οι Γερμανοί πήγαν στο ξενοδοχείο «Χελμός» το οποίο οι αντάρτες είχαν χρησιμοποιήσει ως νοσοκομείο της Αντίστασης και το έκαψαν. Στη συνέχεια στράφηκαν στα σπίτια των οικογενειών. «Η επιλεκτική πυρπόληση σπιτιών –γράφει ο Κακογιάννης –ήταν το δεύτερο μεγάλο τέχνασμα εξαπάτησης που χρησιμοποίησαν οι Ναζί. Ένας τέτοιος ελιγμός εύκολα έδινε την εντύπωση ότι «οι λογικοί»Γερμανοί ήταν ικανοποιημένοι, τιμωρώντας μόνο τις οικογένειες όσων είχαν μέλη επίσημα αναμειγμένα στην Αντίσταση. Άρα η υπόλοιπη πόλη δεν έπρεπε να ανησυχεί για τίποτα και η ζωή μπορούσε να συνεχιστεί ομαλά» .

        Στην πραγματικότητα ,βέβαια ,επρόκειτο για τον πρόλογο της καταστροφής που έγινε τη μαύρη μέρα της 13ης Δεκεμβρίου 1943.

Ήταν Δευτέρα. Δεν είχε χαράξει ακόμη όταν ακούστηκε να χτυπά με φρενήρη τρόπο η καμπάνα της Μητρόπολης στην κεντρική πλατεία  . Σε λίγο έφτασε και η διαταγή να συγκεντρωθούν όλοι στο Δημοτικό Σχολείο εκεί έγινε ο χωρισμός και ο αποχωρισμός. Τα γυναικόπαιδα κλείστηκαν στο σχολείο και οι άντρες από 14 χρονών και πάνω οδηγήθηκαν σε φάλαγγες στην κοντινή Ράχη του Καππή, χώρος προσεκτικά επιλεγμένος. Η αμφιθεατρική του διαμόρφωση δεν επέτρεπε σε κανένα να γλιτώσει. Οι Καλαβρυτινοί ήταν αναγκασμένοι να βλέπουν τις περιουσίες τους, τα σπίτια τους  να καίγονται. Οι φλόγες ήταν θεόρατες, ροκάνιζαν λαίμαργα τα νοικοκυριά, γέμισαν με καπνό και στάχτες τον ουρανό και άφησαν μόνο σκελετούς και αποκαϊδια.    Από το ξενοδοχείο «Μέγας Αλέξανδρος», με μια πράσινη και ύστερα μια κόκκινη φωτοβολίδα, δόθηκε το σύνθημα της εκτέλεσης. Τα πολυβόλα θέρισαν τους Καλαβρυτινούς. Τρεις γενιές σφάδασαν κάτω από το βαρύ πέλμα του τυράννου.  Παραμορφωμένα κορμιά βουτηγμένα στο αίμα, έχουν πέσει το ένα πάνω στο άλλο σε όλη τη πλαγιά. Κανείς δε μιλάει. Είναι νεκροί. Από τους 1300 δε μείνανε παρά 13. Όλοι οι άλλοι σκοτωμένοι .από παππού μέχρι εγγονό. Ακολούθησε η χαριστική βολή που ολοκλήρωσε το έγκλημα.

        Στο δημοτικό σχολείο, τα γυναικόπαιδα έζησαν στιγμές αγωνίας και τρόμου ,καθώς οι φλόγες έζωναν το κτίριο του σχολείου. Σπάζοντας πόρτες και παράθυρα κατάφεραν τελικά να ξεφύγουν τρέχοντας μακριά από τα σπίτια που φλέγονταν, άρχισαν να αναζητούν τους δικούς τους.

        Ύστερα, οι γυναίκες ανηφόρισαν προς το μέρος που είχαν οδηγήσει τους άνδρες και βρέθηκαν μπροστά στο πιο φρικιαστικό και απάνθρωπο θέαμα. Άνδρες, πατεράδες, γιοί και αδερφοί κείτονταν νεκροί πλημμυρισμένοι στο αίμα.  

        Το μεγάλο δράμα των Καλαβρύτων είχε ξεκινήσει. Τα νιάτα, οι δημιουργικές δυνάμεις της πόλης, περιουσίες και κόποι χρόνων αφανίστηκαν στις 2:34 της 13ης Δεκεμβρίου 1943, όπως δείχνουν οι δείκτες του σταματημένου ρολογιού της εκκλησίας.

Ακολούθησε η προσπάθεια επιβίωσης μέσα στα χαλάσματα , που έμελλε για χρόνια να στεγάσουν τις απορφανισμένες οικογένειες .Οι Καλαβρυτινές γυναίκες , οι Καλαβρυτινές μάνες , μορφές ηρωικές, παλεύοντας κάτω από δύσκολες συνθήκες, κατάφεραν να αναθρέψουν τα παιδιά τους και να ξαναχτίσουν την πόλη μέσα από τα ερείπια.

        Η σφαγή των Καλαβρύτων από τα Γερμανικά στρατεύματα κατοχής είναι η αποκάλυψη ενός φρικιαστικού εγκλήματος που δεν γίνεται με στόχο την καλλιέργεια του εθνικιστικού μίσους. Δεν αποσκοπεί στο να υποδαυλίσει το αίσθημα της εκδίκησης γιατί  στον τόπο της εκτέλεσης, ο λευκός σταυρός και η πετρωμένη Μάνα ,αιώνια σύμβολα μαρτυρίου, εξακολουθούν να στέλνουν μηνύματα ειρήνης και συναδέλφωσης των λαών του κόσμου.

        Ο πρώτος υπεύθυνος για την τραγωδία των Καλαβρύτων είναι ο πόλεμος που δημιουργεί ρομπότ που κάνουν φοβερά εγκλήματα με τη δικαιολογία της υπακοής σε ανωτέρους. Η αλήθεια για τα πραγματικά αίτια του πολέμου δεν έχει κανένα ιδεολογικό περιεχόμενο. Η βία του πολέμου δεν έχει ηθικό κλίμα. Στον πόλεμο ο εχθρός μεταχειρίζεται τα πιο απάνθρωπα μέσα, για να νικήσει στην πάλη της ζωής ή του θανάτου. Ο πόλεμος φέρει τη βία , την ηθική φθορά και την εξαθλίωση

        Τα Καλαβρυτινόπουλα που έζησαν εικόνες βίας και απανθρωπιάς διαλαλούν σε όλο τον κόσμο: «Ποτέ πια πόλεμος» Οι μανάδες και οι γυναίκες των δολοφονημένων που τις έσκιζε ο πόνος, που άκουσαν τους βραχνούς βόγκους και μουγκρίσματα των αγαπημένων τους προσώπων που δεν ήξεραν γιατί τους σκοτώνουν, φωνάζουν τώρα: «Θέλουμε ειρήνη, ελευθερία, ελπίδα και όχι άλλα Καλάβρυτα».

        «Μόνο οι νέοι θα μπορέσουν να επιτύχουν, χτίζοντας ‘έναν καινούριο κόσμο που θα δώσει ειρήνη χωρίς φόβο, χωρίς πείνα και αρρώστιες, αλλά αξιοπρέπεια, ευτυχία και πλούτο, όχι κόσμο βασισμένο στη βία αλλά στην ευπρέπεια, στην ισότητα και στην καλή θέληση. Η ανθρωπότητα έφτασε σε κρίσιμο σταυροδρόμι με δύο αντίθετες κατευθύνσεις. Η μία οδηγεί σε κόσμο σκοτεινό, γεμάτο φόβο, βία , μίσος και δυσπιστία, με φονικά όργανα, με ατομικές βόμβες με ναπάλμ, με υποβρύχια και οδηγεί στον αφανισμό στην υποτίμηση του ανθρώπου. Η άλλη κατεύθυνση θα οδηγήσει σ’ ένα ηλιόλουστο ,ειρηνικό, καθαρό κόσμο , με ανθρώπινη αλληλεγγύη, αξιοπρέπεια , ισότητα, ελευθερία, έλλειψη πείνας και αρρώστιας, με μια θέση για τον καθένα μας» (ΑLERT SZENT- GYARGYT « Ο τρελός πίθηκος» Βραβείο Νόμπελ)

Σήμερα στο Μουσείο Καλαβρύτων που στεγάζεται στο Δημοτικό Σχολείο της πόλης, κτίριο που συνδέεται άμεσα με το ιστορικό γεγονός της καταστροφής των Καλαβρύτων αφού στο χώρο του γράφτηκε μέρος του δράματος και  άρχισε να λειτουργεί το 1993,έτος που συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από το ολοκαύτωμα βρίσκονται συλλογές από προσωπικά αντικείμενα εκτελεσθέντων, ιστορικά ντοκουμέντα από ιδιωτικά αρχεία, φωτογραφικό υλικό που προέρχεται από κρατικά αρχεία Ελληνικά και Γερμανικά, χαρακτικά διαφόρων καλλιτεχνών εμπνευσμένων από τη θυσία των Καλαβρύτων έχει στόχο να αποτελέσει το κέντρο διαπαιδαγώγησης για την επικράτηση ειρήνης στον κόσμο και της συνεργασίας μεταξύ των λαών.

        Οι εκδηλώσεις μνήμης που γίνονται στις 13 Δεκεμβρίου  κάθε χρόνο, είναι μνημόσυνο για τους εκτελεσθέντες από τους Γερμανούς είναι μια πράξη ευθύνης . Το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων απαιτεί ιστορική δικαίωση απαιτεί να μην υπερισχύει η λήθη που εξαφανίζει τα γεγονότα ,γιατί πάνω σε αυτά εδράζεται η κοινή μας ανάγκη να υπερβούμε τις παλιές διχόνοιες και σφυρηλατήσουμε ενωμένοι το κοινό μας πεπρωμένο. Άλλωστε ο σκληρός πυρήνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι οι αρχές και οι αξίες της. και αυτές είναι :της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας , της ισότητας, της δικαιοσύνης και του σεβασμού  των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αξίες  που στα Καλάβρυτα , αλλά και σε άλλους μαρτυρικούς τόπους έγιναν κίνητρο για σπουδαίους αγώνες , γιατί τα θύματα του Καλαβρυτινού ολοκαυτώματος ,μπορεί να μην επιζήτησαν εθελοντικά τη θυσία τους, όμως γενναία έδειξαν ότι μπόρεσαν να την υποστούν ,όχι σαν εξιλαστήρια θύματα των Γερμανών αλλά ως μάρτυρες του ελεύθερου φρονήματος.

Ας είναι αιωνία η μνήμη τους

 


 

 

 

  

         

Βιβλιογραφία:

 

1.  Καλδίρης Δημήτριος Καλάβρυτα ,’Εγκλημα χωρίς τιμωρία ,Εκδόσεις Επτάλοφος,Αθήνα 1999

2.  Αντώνης Κακογιάννης: «Η θηριωδία των Ναζί στην Ελλάδα: Το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων» Εκδόσεις Καστανιώτη Αθήνα

 

 
© Copyright 2013 - 2017 Nικόλαος Τζανάκος - Υποψήφιος Δήμαρχος Δήμου Πατρέων